Wonen in Venlo en werken in Mönchengladbach, of andersom: voor duizenden mensen in de grensregio is dat gewoon dagelijkse kost. Zolang het salaris op tijd binnenkomt, denk je er misschien niet over na, maar zodra de eerste aanslag van de Belastingdienst of het Finanzamt op de mat valt, blijkt dat twee landen best interesse in hetzelfde inkomen kunnen hebben.
Gelukkig hebben Nederland en Duitsland daar afspraken over gemaakt. Wie weet hoe die werken en welke papieren erbij horen, voorkomt dat hij twee keer belasting betaalt of maandenlang op een teruggave wacht.
Wat het belastingverdrag regelt
Het belastingverdrag tussen Nederland en Duitsland bepaalt welk land over welk inkomen mag heffen. Voor loon uit dienstbetrekking is de hoofdregel eenvoudig: het land waar je fysiek werkt, mag belasting heffen over het loon dat bij die werkdagen hoort. Werk je dus in Duitsland en woon je in Nederland, dan heft Duitsland in principe over je salaris.
Je woonland blijft wel betrokken. Nederland kijkt naar je totale inkomen, bijvoorbeeld voor het tarief en voor toeslagen, maar verleent een vermindering voor het deel dat in Duitsland is belast. Zo wordt hetzelfde loon uiteindelijk maar één keer belast. Er zijn uitzonderingen, zoals bij ambtenaren en bij kortdurend werk in het andere land, waarvoor de zogeheten 183-dagenregel geldt.
Let op thuiswerkdagen en reisdagen
Veel grenswerkers werken tegenwoordig een deel van de week thuis. Dat lijkt onschuldig, maar fiscaal telt de plek waar je het werk feitelijk doet. Een thuiswerkdag in Nederland valt daardoor in beginsel onder de Nederlandse heffing, ook als je werkgever in Duitsland zit. Je loon wordt dan verdeeld over beide landen.
Houd daarom een eenvoudige administratie bij van je werkdagen: waar je werkte, waar je thuis was en wanneer je op dienstreis ging. Een agenda of spreadsheet is voldoende. Bij vragen van een van beide belastingdiensten heb je dan direct onderbouwing in handen.
De formulieren die je op tijd regelt
Het verdrag werkt alleen goed als beide landen weten hoe jouw situatie eruitziet. Daarvoor zijn een paar documenten en aangiftes nodig. Wacht er niet mee tot het einde van het jaar, want sommige verklaringen moeten door de andere belastingdienst worden bevestigd en dat kost tijd.
- Duitse aangifte: als Nederlandse inwoner die in Duitsland werkt, kun je met de Anlage Grenzpendler EU/EWR vragen om als fictief onbeperkt belastingplichtige te worden behandeld, zodat je recht krijgt op meer aftrekposten.
- Bescheinigung EU/EWR: deze verklaring over je Nederlandse inkomen laat je invullen en bevestigen door de Nederlandse Belastingdienst.
- Nederlandse aangifte: vermeld je Duitse loon en vraag de vermindering ter voorkoming van dubbele belasting aan.
- A1-verklaring: werk je in beide landen, dan bepaalt dit document in welk land je sociaal verzekerd bent.
- Omgekeerde situatie: woon je in Duitsland en werk je in Nederland, dan doe je in Nederland aangifte als buitenlands belastingplichtige en geef je het loon in Duitsland op voor de berekening van je tarief.
Belasting is niet hetzelfde als sociale zekerheid
Een veelgemaakte vergissing is dat belasting en premies automatisch in hetzelfde land worden betaald. Voor de sociale zekerheid gelden Europese regels, los van het belastingverdrag. Meestal ben je verzekerd in het land waar je werkt, maar werk je een substantieel deel van je tijd in je woonland, dan kan dat omslaan. Dat heeft gevolgen voor je zorgverzekering, kinderbijslag en pensioenopbouw.
Wil je naast de fiscale regels ook weten wat er in de Duitse grensregio speelt, bijvoorbeeld rond werkgevers en vacatures, dan vind je lokaal nieuws uit de omgeving van Mönchengladbach op www.nachrichtenmonchengladbach.de. Zulke achtergrond helpt om je situatie als grenswerker beter in te schatten.
Waar je hulp kunt vinden
Je hoeft het niet alleen uit te zoeken. De Belastingdienst heeft een speciaal team voor grensoverschrijdend werken, en in de grensregio zijn GrensInfoPunten waar je gratis met vragen terechtkunt. Zij kennen de formulieren van beide landen en kunnen vertellen welke voor jou van toepassing zijn.
Bij een complexe situatie, zoals een eigen woning in het ene land, een partner met inkomen in het andere land of een wisselend werkpatroon, kan een belastingadviseur met ervaring in Duits-Nederlandse kwesties veel geld en stress besparen.